Cyberbezpieczeństwo – informacje dla mieszkańców

Cyberbezpieczeństwo – informacje dla mieszkańców

Realizując zadania wynikające z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 20, t.j.), przekazujemy Państwu informacje pozwalające na zrozumienie zagrożeń występujących w cyberprzestrzeni oraz porady, jak skutecznie stosować sposoby zabezpieczenia się przed nimi.

Cyberbezpieczeństwo, zgodnie z obowiązującymi przepisami, to „działania niezbędne do ochrony sieci i systemów informatycznych, użytkowników takich systemów oraz innych osób przed cyberzagrożeniami” [art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/881 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie ENISA (Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa) oraz certyfikacji cyberbezpieczeństwa w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 526/2013 (akt o cyberbezpieczeństwie)].

Do najpopularniejszych zagrożeń w cyberprzestrzeni należą:

• Ataki z użyciem szkodliwego oprogramowania (malware, wirusy, robaki, oprogramowanie szpiegujące),

• Kradzieże tożsamości oraz wyłudzenia poświadczeń logowania,

• Kradzieże, modyfikacje bądź niszczenie danych,

• Blokowanie dostępu do usług (np. poprzez zablokowanie komputera dla okupu – ransomware),

• Spam (niechciane lub niebezpieczne wiadomości elektroniczne),

• Ataki socjotechniczne (np. phishing, czyli wyłudzanie poufnych informacji, haseł czy danych kart płatniczych poprzez podszywanie się pod zaufane osoby lub instytucje, takie jak banki czy urzędy).

Sposoby zabezpieczenia się przed zagrożeniami:

1. Zainstaluj i używaj oprogramowania antywirusowego. Najlepiej stosuj ochronę w czasie rzeczywistym i dbaj o to, by bazy danych wirusów aktualizowały się automatycznie.

2. Aktualizuj system operacyjny oraz aplikacje bez zbędnej zwłoki – poprawki bezpieczeństwa chronią przed nowo odkrytymi podatnościami.

3. Nie otwieraj plików i załączników z wiadomości e-mail oraz SMS nieznanego pochodzenia.

4. Zawsze weryfikuj adresy stron internetowych, na których się logujesz (np. bankowość, poczta, portale społecznościowe). Sprawdzaj, czy połączenie jest szyfrowane (kłódka przy adresie) i czy certyfikat strony jest ważny.

5. Wykonuj regularnie kopie zapasowe (backup) ważnych danych i dokumentów.

6. Nie podawaj danych osobowych ani haseł w niesprawdzonych serwisach internetowych.

7. Nie wysyłaj w wiadomościach e-mail poufnych danych (takich jak hasła, numery PESEL czy numery kart) w formie otwartego tekstu.

8. Pamiętaj o uruchomieniu zapory sieciowej (firewalla) w swoim systemie.

9. Unikaj odwiedzania podejrzanych stron, które oferują darmowe materiały (filmy, muzykę, oprogramowanie) lub obiecują łatwy zarobek – często są one źródłem złośliwego oprogramowania.

10. Bądź czujny. Pamiętaj, że żaden bank, urząd ani instytucja publiczna nie wysyła wiadomości z prośbą o podanie haseł, loginów czy kodów autoryzacyjnych w celu „weryfikacji konta”.

Zrozumienie zagrożeń i stosowanie podstawowych zasad cyberhigieny to wiedza niezbędna każdemu użytkownikowi komputera, smartfona czy usług internetowych.

Gdzie szukać dodatkowych informacji i materiałów edukacyjnych?

• OUCH! – Cykliczny, darmowy poradnik bezpieczeństwa dla użytkowników komputerów i urządzeń mobilnych. Każde wydanie w przystępny sposób wyjaśnia jedno wybrane zagadnienie i pokazuje, jak chronić siebie oraz swoich najbliższych. Wszystkie polskie wydania dostępne są na stronie CERT Polska: https://cert.pl/ouch/

• Baza wiedzy Portalu Gov.pl – Oficjalne poradniki, rekomendacje i aktualności z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz cyberhigieny przygotowane przez Ministerstwo Cyfryzacji: https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/cyberbezpieczenstwo

• Serwis Cyber.gov.pl – Portal dedykowany bezpieczeństwu w sieci, zawierający m.in. sekcję dla obywateli oraz przydatne narzędzia: https://cyber.gov.pl/dla-obywatela

• Wiadomości i ostrzeżenia CERT Polska – Bieżące informacje o najnowszych oszustwach, zagrożeniach w polskim Internecie oraz baza wiedzy prowadzona przez zespół specjalistów NASK: https://cert.pl/